TEKNOLOJİK VE BİLİMSEL GELİŞMELER IŞIĞINDA ASİMETRİK TERÖR VE ASİMETRİK TERÖRÜN İNSAN HAKLARI BOYUTU


TEKNOLOJİK VE BİLİMSEL GELİŞMELER IŞIĞINDA ASİMETRİK TERÖR VE ASİMETRİK TERÖRÜN İNSAN HAKLARI BOYUTU

 

GİRİŞ

 

Bu makale 2 Ocak 2017 ‘de yazmış olduğum ‘’Yeni Nesil Güvenlik Algısı: Asimetrik Terör ve Dördüncü Nesil Hibrit Savaşları’’ yazının güncellenmiş ve insan hakları boyutu eklenmiş hali olarak tekrar değerlendirilmesidir.

 

Dünyanın son yıllarda çok hızlı bir şekilde modernleşmesi, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin en üst seviyeye çıkması, iletişim araçlarına erişim ve ulaşımdaki kolaylıklar sonucu küçülmesiyle teröründe yaygınlaştığı, küreselleştiği, şiddetini ve eylem sıklığını arttırdığı görülmektedir. Bu gelişmeler terörün eylem yapabilme kabiliyetine hem kolaylık sağlamış hem de ona karşı savaşı da daha zor kılmıştır.

 

İşte bu nedenle 21’inci yüzyıl dünyasında yaşanan, siyasi, ekonomik ve küreselleşme ile birlikte inanılmaz bir şekilde gelişen teknolojik ve bilimsel ilerlemeler, devletlerin ve bireylerin klasik tehdit değerlendirmelerine ilaveten “Asimetrik Terör” olarak da adlandırılan yeni bir kavramın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Asimetrik terör kavramı; aslında 1990’lı yıllara kadar Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkelerinin özellikle Orta Doğu ülkelerinde bulunan aşırı dini grupların (El Kaide, Hizbullah, Taliban vb.) yaptıkları eylem ve saldırılara verilen bir isim olarak lanse edilmiş ancak 11 Eylül 2001 yılında ABD’nin New York eyaletinde bulunan Dünya Ticaret Merkezi’ne gerçekleştirilen terör saldırılarından sonra bu tehdit tüm dünyaya yayılmış ve küresel bir terör algısının meydana gelmesine neden olmuştur. Özellikle 11 Eylül saldırılarından sonra tüm dünyaya yayılan bu tehdit algısı yenidünya düzeninde ‘’asimetrik terör’’ tehdidi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Terörün kişilere, ailelere ve topluma karşı pek çok etkisi söz konusudur. Bu etkilerin en yoğun ve sarsıcı yaşandığı alanların başında ise kuşkusuz insan hakları gelmektedir. Bu hakların sonuçları itibari ile en dramatik ve telafisi mümkün olmayan hayat hakkıdır. Hayat ihlallerinin yanı sıra terörün doğurduğu sonuçlar itibari ile yaralanmalar, sakatlıklar, psikolojik travmalar ve yakınlarını kaybetmenin verdiği acılar diğer önemli unsurlar olarak belirtilebilir.[1]

Bu çalışmada; 21’inci yüzyıl dünyasının yeni güvenlik tehdidi olan “Asimetrik Terör” ile ilgili detaylı bilgi sunulurken, Dünyada ve Türkiye’de meydana gelmiş bu tehdit kavramına konu olabilecek önemli terör eylemleri ve teknolojik/bilimsel gelişmelerin bu terör eylemlerinin oluşumundaki etkisinin gücü örnekleri ile birlikte verilmeye çalışılmıştır. Bunun yanında devletlerin “Asimetrik Terör” saldırılarına karşı ne gibi tedbir ve yaklaşım içine girildiğinin tespitinin yapılması amaçlanmıştır. Aynı zamanda bu terör saldırılarının insani boyutu üzerinde durularak kamuoyunda terör olaylarının sebep olduğu yaşam hakkı ihlallerinin dehşetini vurgulayabilmektir.

 

Anahtar Sözcükler: Güvenlik, Asimetrik Terör, Orta Doğu, Küresel Ekonomi.

 

  1. TANIMLAR

 

  • İnsan Haklarına Yönelik Yeni Tehditler

 

İnsan haklarına yönelik tehditler zaman içerisinde nitelik ve nicelik açısından büyük değişim göstermektedir. Bu değişimin en önemlileri, özellikle teknolojik ve bilimsel gelişmeler sonucu oluşan nükleer silahlar, çevre kirliliği, yoksulluk, gelir dağılımındaki büyük adaletsizlik ve konumuzla alakalı olan yeni nesil güvenlik tehdidi asimetrik terör insan haklarını tehdit eden başlıca unsurlar olarak değerlendirilebilir. Terörizmin günümüzde insan haklarına yönelik en önemli tehditlerden birisini oluşturduğu ve güvenlik adına insan haklarını yok sayma eğiliminin meşrulaştırılmasına yol açtığını, bunun temelinde yatan nedenin de devleti kendi başına bir varlık olarak görme anlayışının olduğu vurgulanmaktadır. Terörün temel hareket noktasının şiddet olduğu ve terörün önceden, bir grubun kendi düşüncelerini hayata geçirmek için yaptığı şiddet eylemleriyken, şimdi bir devletin diğer bir devleti etkisi altına alması şekline dönüşmüştür. Bu da devlet terörü olarak adlandırılmaktadır.[2]

Devletler insan haklarını yönetirken bir yandan da yeni ihlallere yol açmaktadırlar. Teknolojinin hayatımızı kolaylaştırdığı ve hızla ilerlediği günümüzde hayatımızın içinde yer alması kaçınılmaz olduğu bir gerçektir; ancak insanların sağlıklı, huzurlu ve güvenli bir alanda yaşama haklarını elinden alabilecek bir hakkın sağlanmasının mümkün olmadığı da bir gerçektir. İşte bu nedenle teknolojik ve bilimsel gelişmelerin de katkısıyla terörün toplum düzeyinde çok ciddi riskleri oluşturabileceği, önemli güvenlik sorunlarına yol açabileceği göz önüne alınmalıdır.[3] Buradan hareketle bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile insan hakları gelişimi arasında ters orantı olduğunu belirtmek yerinde olacaktır.

Ayrıca internet ve sosyal medya, toplumdaki birey ve gruplar arasındaki iletişimde devrim mahiyetinde bir dönüşümün temelini atmıştır. Küreselleşmenin zeminini  oluşturan iletişim ve ulaşım alanındaki teknolojik ve bilimsel gelişmelerin zorunlu sonucu olarak, insan toplulukları arasındaki iletişim ve paylaşımda, eskiye nazaran muazzam ölçüde artmıştır. Dolayısıyla terör örgütü elemanları ve sempatizanları arasında da bu iletişim ve sosyal medya en iyi biçimde kullanılarak istenilen yer ve  zamanda çok etkili eylem yapabilmelerine fırsat vermektedir.[4] Yine buradan hareketle teknolojik ve bilimsel gelişmeler ne kadar çok artarsa bu gelişmeleri insanlık adına olumsuz yönde kullananlar sebebiyle insan hakları açısından ters orantıda olduğu söylenebilir.

Küreselleşen dünyada güvenlik kavramının anlaşılabilir, güvenilir ve devamlılık arz eden bir tarifini yapmak ya da herkesin üzerinde anlaşabileceği sınırlarını ve çerçevesini ortaya koymak zordur. Artık ulusal ve uluslararası güvenlik sorunları iç içe geçmiş, aralarındaki ayrım gittikçe belirsizleşmiştir. Güvenlik algısının değişmesinde ekolojik ve çevresel sorunların da artık askeri gelişmeler kadar hatta daha fazla önem kazandığı değerlendirilmektedir.[5]

İşte bu noktada insan haklarına yönelik olarak son zamanlarda meydana gelen en önemli tehditlerden bir tanesi de ‘’Asimetrik Terör’’ olarak adlandırılan yeni bir kavram karşımıza çıkmaktadır.

 

  • Asimetrik terör

 

Asimetrik terör tehdidi tanımına geçmeden önce simetri ve asimetri kavramlarının anlamlarını bilmekte fayda olacaktır.

Simetri; Türk dil kurumuna göre, eksen olarak alınan bir doğrudan, benzer noktaları karşılıklı olarak aynı uzaklıkta bulunan iki benzer parçanın birbirine göre olan durumu. Bakışım.[6]

Diğer bir simetri tanımı ise şöyledir; Simetri demek bir cismin sınırlarını oluşturan noktaların belli bir noktaya ve ya düzleme göre uzaklıklarının eşit olmasıdır.[7]

Bu tanımlardan da anlaşılacağı üzere makaledeki konuyla alakalı olan simetri şöyle açıklanabilir; Aynı doğrultuda hareket eden, belli bir plan çerçevesinde farklı yöntemleri bulunmayan ve benzer özellikler taşıyan bir kavram olarak değerlendirilebilir.

Asimetrik; simetri olmayan, bakışımsızlık, benzer noktalara sahip olmayan ve birbirinden farklı özelliklere sahip olma durumu.[8]

Asimetrik terör; genel hedefin nitelik ve nicelik olarak hedefi seçen terör örgütünden çok daha güçlü olduğu, hedefin imha edilmesinin yer, zaman, yöntem ve kullanılan silah açısından farklı ve sürpriz özelliği taşıyacak şekilde vurulabildiği, belli bir eylemi gerçekleştirirken çatışma alanı, örgüt, eleman ve lojistik destek unsurlarının belirsizliğini ve gizliliğini bir avantaj olarak kullanan terör türüdür.[9]

Asimetrik terörün diğer bir tanımı ise; meşru olarak harp etmeden yani savaşmadan, kritik ve hayati öneme haiz hedeflere alışılmış usullerin dışında yapılan saldırı, siber ve teknolojik savaş şeklinde halkın yaşam ve psikolojisini olumsuz yönde etkileyen ve hatta kitle imha silahları dahi kullanarak yapılabilecek her türlü terörist eylemlerdir.[10]

Asimetrik terör kavramının yaygın diğer bir tanımı ise; yarattığı ani ve hazırlıksız durum nedeni ile ülkelerin siyasi, sosyal ve ekonomik sistemlerinde istikrarsızlıklara yol açan, düşük seviyede kuvvet ve teknoloji olarak etkin olmayı amaçlayan tehdit algılaması biçiminde ifade edilmektedir.[11]

Yukarıda açıklanan her üç tanımın ortak özelliğine bakacak olursak, asimetrik terör; zayıf bir kuvvetin daha güçlü bir kuvvete karşı yürüttüğü önceden tahmin edilemeyen, çok gizli bir şekilde planlama ve uygulama süreci içinde bulunan, kritik ve hayati öneme sahip olan hedeflere yapılan saldırı sonucu insanların yaşam psikolojisini olumsuz yönde etkileyen her türlü terör eylemi olarak ifade edilebilir.

Bunun yanında asimetrik terör kavramı, 21 Haziran 2005 tarihinde toplanan Milli Güvenlik Kurulu’nda ele alınan Milli Güvenlik Siyaset Belgesinde de yer almıştır. Alınan belgede asimetrik tehditler; bölücü, yıkıcı, irticai faaliyetler, uluslararası terör ve uluslararası örgütlerle bağlantılı radikal dini gruplar olarak ifade edilmiştir.[12]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. ASİMETRİK TERÖRÜN NEDENLERİ

 

Asimetrik terör kavramı; aslında 1990’lı yıllara kadar Amerika Birleşik Devleti ve Avrupa ülkelerinin özellikle Orta Doğu ülkelerinde bulunan aşırı dini grupların (El Kaide, Hizbullah, Taliban vb.) yaptıkları eylem ve saldırılara verilen bir isim olarak lanse edilmiş ancak 11 Eylül 2001 yılında ABD’nin New York eyaletinde bulunan Dünya Ticaret Merkezi’ne gerçekleştirilen terör saldırılarından sonra bu tehdit tüm dünyaya yayılmış ve küresel bir terör algısının meydana gelmesine neden olmuştur. Özellikle 11 Eylül saldırılarından sonra tüm dünyaya yayılan bu tehdit algısı yeni dünya düzeninde ‘’asimetrik terör’’ tehdidi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bugün dünya yöntemi ve etkisi önceden tahmin edilemeyen ‘’ Asimetrik terör’’ denilen bir savaşla karşı karşıya kalmış bulunmaktadır.

Türkiye başta olmak üzere, Ortadoğu, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nin birçok yerinde IŞID (DAEŞ), El- Kaide, Hizbullah, PKK, PYD, vb. örgütler birebir savaşmak yerine terörü asimetrik olarak kullanmış ve hala kullanmaya devam etmektedirler. Asimetrik terör saldırıları nedeni ile tehdidin ne zaman ve nereden geleceğini bilemeyen ülkeler her ne kadar güçlü, ekonomik, teknolojik ve geniş istihbarat ağlarına sahip olsalar dahi bu durum karşısında çaresiz kalmakta ve vatandaşlarının korku ve endişeye kapılmalarına engel olamamaktadırlar.

Asimetrik terör eylemleri, sadece eylemin gerçekleştirildiği ülkede değil aynı zamanda dünyanın her bölgesinde de ekonomik, sosyal ve kültürel etkiler yaratabilmektedir. Özellikle 11 Eylül 2001’deki terör eylemleri ile terörizm küresel bir boyuta ulaşmıştır. Asimetrik terör eylemleri başlangıçta yerel boyutlarda belirgin olarak kendini göstermekte ve daha sonra uzun dönemde kalıcı etkiler ortaya koymaktadır.  En önemli etkiyi de dünya ekonomisinde yaratabilmektedir.[13]

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN ASİMETRİK TERÖRE ETKİSİ

 

Terörist eylemler ile domino etkisi yaratabilir. Örneğin, küreselleşme çağı yaşadığımız 21. yüzyılı biçimlendiren en önemli şey, 18. yüzyıldan başlayarak yaşanan bilimsel ve teknolojik gelişmeler olmuştur. Ancak bilimsel ve teknolojik gelişmelerin dünyayı radikal bir değişime zorlaması, küresel etki amaçlı olmayan bir terör eylemi ile mümkün olabilmiştir. 28 Haziran 1914’de Avusturya Macaristan prensinin Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi devletlerarası bir savaşa neden olmuştur. Yine benzer bir şekilde bu etki 11 Eylül saldırılarından sonra da yaşanmıştır. ABD’nin desteklediği El-Kaide, soğuk savaşın sona ermesinden sonra yaşanan en büyük terör eylemini ikiz kulelere saldırarak gerçekleştirmiş ve küresel bir terör etkisinin yayılmasına neden olmuştur[14]

 

Özellikle El-Kaide yukarıda değinilen bu gelişmelerden beslenerek 11 Eylül’e kadar uzanan sürece erişmiş ve dünyadaki devlet merkezli güçlerin artık güvenlik şeklinin değiştiğini göstermiştir. Artık devlet merkezi aktör olmaktan çıktığını ve devlet dışı aktörlerin de savaşta etkili olduğunu göstermiştir. El-Kaide bu olayla çatışmanın yeni bir alanını ortaya koymuştur. Küreselleşmenin etkisi ile özellikle teknolojik ve bilimsel değişimler simetrik, asimetrik, nükleer savaşta etkili olmasının bir göstergesi olarak okunan 11 Eylül saldırıları, devlet merkezli güvenlik önlemlerinde de bir kırılma noktasını oluşturmuştur. Bunun sonucunda uluslararası terör ağlarının liberal demokratik devletleri ve toplumları tehdit eden bir mücadele dönemi başlamıştır.[15]

 

DAEŞ’ in ilk eylemi ile yarattığı etki kısa süre içerisinde geniş bir sahaya yayılmış ve Ortadoğu kapılarının da küresel güçlere ardına kadar açılmasına neden olmuştur. Örneğin; DEAŞ terör örgütünün eylemlerinde kullandığı silah, teçhizat, el yapımı yada fabrikasyon patlayıcı maddelere bakacak olursak teknolojiden ne kadar fazla istifade ettiği gözler önüne serilmiş olacaktır. Uluslararası Af Örgütü’nün Silah Kontrolü, Güvenlik Ticareti ve İnsan Hakları araştırmacısı Patrick Wilcken, DAEŞ’in kullandığı silah, teçhizat ve malzemelerin özellikle gelişmiş ülkelerin ( ABD, Rusya, NATO, Çin,  İran vb.) üretimi  olduğunu söylemiştir. Bunun nedenini ise 2003 sonrası Irak’a yapılan silah transferleri olduğunu vurgulamıştır. Daeş’in kullandığı silahlar ve menşeleri ise şöyledir; Piyade Tüfekleri (Rusya, ABD, Almanya), Keskin Nişancı Tüfekleri (Rusya, ABD, Belçika), Ağır Makinalı Tüfekler  (Rusya, ABD), Kornet-E Tanksavar silahı (Rusya), Howitzer Obüs (ABD), Dzik-3 Zırlı Personel Taşıyıcı (Polonya), Otokar ZPT (Türkiye), T55- T62- T72 Tankları (Rusya), BM-21 Çok Namlulu Roketatar (Rusya), Grad Füzesi (Rusya), SA- 7 Yeni Nesil Hava Savunma Füzesi (Rusya, NATO) dir.[16] Ayrıca yine teknolojik ve bilimsel gelişmelerden yararlanılarak basit usullerle hazırlanıp maksimum etki yaratılabilen el yapımı patlayıcı maddeler (Cehennem Topu, Hassas Titreşime Bağlı patlayıcılar vb.). Sadece yukarıda açıklanan bilgilere bakarak örgütün kullandığı silahlar ve kullandığı malzemeler teknolojik ve bilimsel gelişmeler sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Tabi burada vurgulamamız gereken en önemli noktadan bir tanesi de eğer teknolojik ve bilimsel gelişmeler bu denli yüksek boyutlara ulaşmasaydı terörizm de aynı oranda kitlesel ve toplumsal boyutlara ulaşamayacaktı.

 

Günümüzde terör gruplarının eğitim seviyelerinin yükselmesi ile birlikte eylemlerinde son teknolojiyi kullanmaları terörizmin yaygınlaşmasına, ulusal ve uluslararası güvenlik anlayışının değişmesine neden olmaktadır.[17]

İşte bu bağlamda konuyla alakalı asimetrik savaşın bir unsuru olan terörizm, hedefin psikolojik olarak yıpratılmasını, savaşma azmi ve iradesindeki politik kararlılığın kırılmasını amaçlamaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. ÖRNEK İNCELEMESİ

 

  • Dünyada Meydana Gelen ve Asimetrik Terör Eylemi Olarak Değerlendirilebilecek Terör Saldırıları

 

11 Eylül 2001’de ABD’deki Dünya Ticaret Merkezi binalarına El- Kaide tarafından yapılan terör saldırısı askeri stratejide “Asimetrik Terör” kavramının kullanılmasının başlangıcı olmuştur. Son yıllarda terör örgütleri bu yöntemi artan bir biçimde kullanmaktadırlar ve kullanmaya da devam etmektedirler.[18]

 

4.1.1. Tel-Aviv Dolphin Saldırısı: 01 Haziran 2001 tarihinde Tel Aviv’de bir disko önünde meydana gelen patlamada 21 kişi ölmüş 120’den fazla kişi ise yaralanmıştır. Olay 22 yaşındaki bir Hamas militanın, vücuduna sardığı çivi ve çelik bilyelerle takviyeli plastik patlayıcının infilak ettirilmesi sureti ile meydana gelmiştir. Olay yerinde ölen ve yaralanan gençlerin çoğunluğu Rusya’dan İsrail’e tatil için gelen Museviler oluşturmaktaydı. Eylemcinin, disko önünde bekleyen gençlerin arasına girerek bir süre vakit geçirdiği ve bir süre sonra vücuduna sardığı patlayıcı maddeyi infilak ettirdiği anlaşılmıştır. Olayı Filistin İslami Cihat Örgütü üstlenmiştir.[19]

Bu olayda kullanılan plastik patlayıcı; diğer patlayıcılara göre kolaylıkla şekil verilebilmesi ve daha geniş bir ısı aralığında kullanılabilen bir patlayıcı türüdür. Aslında bina yıkımı ve askeri amaçlarla istikamcılar için her türlü tahrip faaliyeti işlemlerinde kullanılması maksadıyla Çek kimyager Stanislav BREBERA tarafından bulunmuştur. İkinci dünya savaşından sonra 1960 yılında Çek kimyager Stanislav BREBERA kimya alanındaki gelişmelere paralel olarak RDX, PETN, bağlayıcılar ve stabilitazörleri karıştırarak bu çok güçlü patlayıcıyı bulunmuştur.[20] Ancak yukarıdaki örnekte kötü niyetle kullanılması sonucu yıkım etkisinin de olumsuz sonuçlar doğuracağı açıkça görülmektedir.

 

4.1.2. ABD Dünya Ticaret Merkezi (İkiz Kule) Saldırıları: 11 Eylül 2001 tarihinde düzenlenen Amerika Birleşik Devletleri’nde sivil ve askeri hedeflere yapılan bir dizi terör saldırısıdır. Bu olay ABD hükümetinin açıklamalarına göre şöyle gerçekleştirilmiştir. 11 Eylül 2001 tarihinde ABD’de dört yolcu uçağının ikisi New York’ takı Dünya Ticaret Merkezi gökdelenlerine, bir diğeri Washington D.C.’de Pentagon’a çarpmıştır. Dördüncü uçak ise yolcular ve uçağı kaçıranlar arasındaki mücadeleden sonra 150 mil uzakta, Pennsylvania kırsalında düştü. Amerikan hükümetinin araştırmasına ve 11 Eylül Komisyon Raporu’na göre yolcu uçakları Usame Bin Ladin’in lideri olduğu El Kaide örgütünün 19 üyesi tarafından kaçırıldı ve eylem gerçekleştirildi. Olaylarda 19 saldırgan ile uçaklarda ve yerde bulunan 2,996 kişi hayatını kaybettiği ve 6000 üzerinde yaralının olduğu açıklanmıştır. Kayıp durumda olan 24 kişinin ise öldüğü varsayılmaktadır.[21] Bu olayda teknolojik ve bilimsel gelişmelerin eylemin gerçekleşmesine nasıl etki ettiği değerlendirilecek olursa, terör örgütü elemanlarının uçak kaçıracak kadar iyi düzeyde uçak kullanmayı öğrenmiş olmaları (sanal ortamda eğitim, internet ve videoların katkısı vb.)

 

4.1.3. Madrid Tren Saldırısı: 11 Mart 2004 yılında Madrid’ te Çercania banliyö treninde gerçekleştirilmiş ve patlama neticesinde 200 kişi yaşamını yitirmiştir. Bu saldırı hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre; El Kaide terör örgütü tarafından gerçekleştirilmiştir. Olayın meydana geliş yöntemine baktığımızda tamamı 110 kg. dinamitten imal edilen bombaların hepsi sırt çantalarına gizlenmiş olarak dört terörist tarafından tren vagonlarına bırakılmış ve cep telefonları ile uzaktan kumanda yöntemiyle eş zamanlı olarak patlatılarak meydana gelmiştir.[22]Bu olayda kullanılan dinamitten imal edilen patlayıcı ilk olarak 1866 yılında İsveç’li kimyager Alfed Nobel tarafından keşfedilmiştir. Nobel, tebeşirvari bir tortul kaya olan yosun kumu ve nitrogliserini karıştırarak çok güçlü bir patlayıcı madde imal etti. Nobel, bu karışıma, Yunanca “güç” anlamına gelen “dinamit” adını verdi.[23] İnsanlığın hizmetine sunularak tünel kazımı ve taş ocakçılığı endüstrisinde kullanılması için üretilen bu dinamitler zamanla savaşlarda kullanılmaya başlanmış ve sonunda yukarıdaki örnekte de belirtildiği gibi terör eylemlerinde de kullanılarak insanlık için olumsuz bir madde olmaya başlamıştır.

 

4.1.4. Süper Ferry 14 Saldırısı: 27 Şubat 2004 yılında Filipinler’in başkenti Manila limanından hareket eden Süper Ferry 14 adlı gemi limandan açıldıktan 1,5 saat sonra batmış ve 899 yolcu ve mürettebattan 166 kişi hayatını kaybetmiştir. İlk başta kaza zannedilen bu olayın aslında denizlerde gerçekleştirilen en büyük terör eylemlerinden biri olduğu anlaşılmıştır. Olaydan sonra aylarca süren soruşturma neticesinde 4 kg.’lık TNT patlayıcıyı gizleyen bir televizyon seti bulunmuş ve batma olayının patlatılan bu TNT neticesinde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Saldırıyı birçok terör örgütü üstlenmiş olsa da bombalamanın arkasında Filipinli radikal İslamcı örgüt Ebu Sayyaf’ ın olduğu ortaya çıkmıştır.[24] Bu olayda kullanılan patlayıcı madde Trinitrotoluen (TNT) ilk olarak 1863 yılında bir boya yapmaya çalışan Alman kimyager Joseph WİLBRAND tarafından bulunmuştur. Zamanla bu madde üzerindeki çalışmalarının geliştiren WİLBRAND 1899 yılında TNT’ nin patlayıcı etkisini de keşfetmiştir. Bu maddenin patlayıcı olarak kullanılmasa da insan sağlığı acısından da oldukça zararlı etkileri olduğu zamanla anlaşıldı. Özellikle Birinci Dünya Savaşında TNT’ ye maruz kalan işçilerde karaciğer rahatsızlıkları, anemi, kırmızı kan hücresi hasarları ve solunum komplikasyonları görülmüştür.[25] Bu örnekte de asıl amacı insanlığa daha iyi hizmet için keşfedilen maddenin kötü niyetle kullanılması sonucu telafisi mümkün olmayan ağır sonuçları olabileceği aşikardır.

 

4.1.5. Londra 7 Temmuz Saldırıları: 7 Temmuz 2005 yılında İngiltere’nin Londra merkezinde şehrin simgelerinden biri olan Londra metrosunda üç adet patlama meydana gelmiştir. Bu patlamanın yaklaşık yarım saat sonrasında ise Londra müzesi yakınlarında çift katlı bir otobüste intihar eylemi gerçekleştirilmiştir. İki bölgedeki saldırılar sonucunda 54 kişi hayatını kaybederken 700’den fazla kişi de yaralanmıştır. Bu terör saldırılarını da El Kaide terör örgütü üstlenmiştir. El Kaide saldırı sonucunda yaptığı açıklamada; Irak ve Afganistan’da düzenlenen katliamlara misilleme olarak bu eylemi gerçekleştirdiklerini beyan etmişlerdir. Ayrıca yapılan araştırmalar neticesinde Londra saldırılarını düzenleyen terör örgütü elemanlarının toplam harcamasının bir-kaç yüz sterlinden olduğu ve eylem için gereken tüm bilgilerin internetten temin edildiği, eylemcilerin liderliğini yapan kişinin de İngiliz İstihbaratı tarafından bir süredir izlendiği öğrenildi.[26] Buradan da anlaşıldığı üzere Asimetrik Terör denilen bu tehdidin ne zaman, nerede yapılabileceği en gelişmiş istihbarat örgütüne sahip ülkeler tarafından bile tespit edemeyeceği ve engel olamayacağı gerçeğini bir kez daha ortaya koymuştur. Hem de çok fazla bilgiye ve maliyete gerek kalmadan bu eylemler gerçekleştirilebilmektedir.

 

4.1.6. Mumbai Tren Saldırısı: 11 Temmuz 2006 yılında Hindistan’da ülkenin ticaret merkezi Mumbai ’de Taç Mahal oteli, Tren garı ve Yahudi Kültür Merkezi’ni hedef alan yedi adet bombalı saldırı gerçekleştirilmiş ve bu eylem sonrasında 209 kişi yaşamını yitirirken 800’den fazla kişi de yaralanmıştır. Olayın gerçekleşme şekline baktığımızda ise yine diğer olaylarda olduğu gibi insanın aklına gelmeyecek şekilde planlanan ve uygulanan bir yöntem karşımıza çıkmaktadır. Termodinamik reaksiyonu arttırmak için düdüklü tencereye konulan bombalar birinci sınıf tren kompartımanlarına bırakılmış ve iş yoğunluğunun en fazla olduğu saatte patlatılmıştır. 10 terörist tarafından gerçekleştirilen bu eylem sonucunda bir terörist sağ yakalanırken dokuz terörist ölü olarak ele geçirilmiştir. Leşkeri Tayyibe ve Hindistan İslami Öğrenci Hareketi’nin üstlendiği saldırıların, Kaşmir bölgesindeki Müslüman azınlıklara yapılan baskılara karşı bir misilleme olduğu bildirilmiştir.[27] Bu örnekte de teknolojiye ve bilimdeki gelişmelere ayak uyduran örgüt mensupları, gerçekleştirdikleri eylemlerde patlayıcının termodinamik yapısının bozarak yani sıkıştırma kuvvetini arttırarak patlayıcının kendisinden beklenilen etkiden daha fazla hasara neden olmasını sağlamışlardır.

 

4.1.7. Pakistan İslamabad Mariot Otel Saldırısı: 20 Eylül 2008 yılında Pakistan’ın İslamabad şehrinde bulunan Mariot Otelinde meydana gelmiştir. Otelin girişindeki kontrol noktasında 1000 kg patlayıcı yüklü bir kamyonet tarafından gerçekleştirilen olayda, 60’a yakın kişi hayatını kaybederken 250’den fazla kişi de yaralanmıştır. Patlama noktası, otel binasına 50 metre mesafedeki dış kapısında bulunan güvenlik bariyeri bölgesindeydi ve patlama neticesinde yüzeyde yaklaşık 7 metrelik bir çukur oluşmuştur. Olay sonrasında yapılan araştırma ve inceleme sonucunda, saldırıda kullanılan patlayıcı maddenin yaklaşık 1000 kg ağırlığında RDX ve TNT karışımı olduğu, bombanın alüminyum tozu ve havan mermileriyle takviye edildiği belirtilmiştir. Saldırının sorumluluğunu adı o zamana kadar pek duyulmamış “İslam’ın Fedaileri” isimli bir örgüt üstlenmiş ancak Pakistan yetkilileri saldırının asıl sorumlusunun El Kaide bağlantılı İslami Cihat Hareketi isimli başka bir örgüt olduğunu iddia etmişlerdir.[28]

 

4.1.8. Somali’nin başkenti Mogadişu’da Bomba Yüklü Kamyon Saldırısı: 14 Ekim 2017 tarihinde Somali’nin başkenti Mogadişu’da bomba yüklü kamyonun insanların en yoğun olduğu caddelerden birinde ve bir otelin önünde patlatılması sonucu 300’den fazla kişi hayatını kaybetmiş yaklaşık 500 kişide yaralanmıştır. Somali hükümeti, bomba yüklü kamyonun bir kontrol noktasında durdurulmak istendiği ancak sürücünün durmayarak devam ettiği ve bir engele çarparak patladığının aynı zamanda yakında park etmiş olan bir yakıt tankerinin de ateşlenerek büyük bir patlama daha meydana geldiğini bu nedenle de can kayıplarının fazla olduğunu söylemişlerdir. Saldırıyı El kaideye bağlı olan El- Shabaab örgütünün gerçekleştirdiği belirtilmiştir.[29]

 

Yukarıda özellikle 11 Eylül 2001 saldırılarından sonra Dünya’da teknolojik ve bilimsel gelişmelerin neticesinde ‘’Asimetrik Terör’’ eylemlerine örnek olabilecek terör saldırılarına yer verilmiştir. Bu saldırıların ortak özelliğine bakacak olursak hemen hemen hepsi müdahalenin ne zaman ve nereden geleceği belli olmayan, insanın aklına gelmeyecek yöntem ve planlar geliştirerek eylemlerini gerçekleştirmiş olmalarıdır. Uçakların intihar saldırısı olarak düzenlenmesinden, televizyon için yerleştirilen 4 kg’lık TNT patlayıcının 10000 tonluk gemiyi batırmasına, düdüklü tencerenin içine yerleştirilen patlayıcı maddenin termodinamik yapısının daha fazla etkiye sahip olması sağlanarak tahribatın en yüksek seviyeye taşınması karşımıza nasıl bir tehdidin çıktığının örneklerini teşkil etmesi acısından son derece önemlidir. Ayrıca ‘’Asimetrik Terör’’ eylemlerinin asıl amacı insanların ölmesi veya yaralanmasından daha ziyade kamu otoritesinin bozulması ile halkın korku, panik ve endişeye sevk edilmesine neden olmasıdır. İnsanların en yoğun olarak kullandığı ve güvenlik önlemlerinin son derece güçlü olduğu metro istasyonlarında bile eylem yaparak halkın psikolojisini bozmakta, sosyal yaşamda huzursuzluk yaratmaktadırlar.

  • Türkiye’de Meydana Gelen ve Asimetrik Terör Eylemi Olarak Değerlendirilebilecek Terör Saldırıları

 

Türkiye’de de özellikle 11 Eylül saldırılarından bugüne kadar meydana gelen ‘’Asimetrik Terör’’ saldırıları olarak değerlendirebileceğimiz terör eylemlerinden bazıları ise şöyledir;

4.2.1. 2003 İstanbul Saldırıları: 15 Kasım 2003 tarihinde İstanbul’un Beyoğlu semtinde Neve Şalom ile Beth İsrael Sinagogları yakınlarında eş zamanlı olarak iki patlama meydana gelmiştir. Eylemler amonyum nitrat el yapımı bomba yaklaşık 300 – 400 kg. yüklü kamyonetlerle yapılan intihar saldırısı şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bu saldırılar neticesinde 28 kişi hayatını kaybederken 300’den fazla kişide yaralanmıştır. Saldırılar üzerinden beş gün geçtikten sonra 20 Kasın günü Beyoğlu’ da bulunan Birleşik Krallık İstanbul Başkonsolosluğuna ve Beşiktaş’ta bulunan HSBC genel merkezine yine aynı yöntem ve araçlarla saldırı düzenlenmiştir. Bu saldırılar neticesinde ise 31 kişi hayatını kaybederken 450’den fazla kişi yaralanmıştır. Her iki saldırı sonucunda saldırganlar dahil 59 kişi hayatını kaybetmiş 750’den fazla kişi yaralanmıştır. Saldırıları El Kaide terör örgütü üstlenmiştir.[30] Bu terör saldırısında da örgütün son zamanlarda sıkça kullandığı bomba düzenekli araçlar kullanılmıştır. Son sistem teknolojiler kullanılarak geliştirilen bomba yüklü araçlar hedeflerine daha hızlı ve kısa zamanda ulaşmaktadırlar. Patlama neticesinde basınç etkininin haricinde araçtaki metal, cam ve plastik şarapnel parçaları binlerce parçaya ayrılarak etrafa saçılarak önündeki canlı veya cansız bütün varlıklara zarar vermektedirler.

 

4.2.2. Reyhanlı saldırısı: 11 Mayıs 2013 tarihinde Hatay’ın Reyhanlı ilçesinde iki bomba yüklü araçla düzenlenen terör saldırısıdır. Reyhanlı’ da saat: 13.35 sıralarında şehir merkezinde ilk bombalı araç infilak ettirilmiş ardından yaklaşık 3 dakika sonra yine aynı noktaya yakın PTT binası önünde 13.40 sıralarında ikinci bir bombalı araç patlatılmıştır. Her iki patlama sonucunda 52 kişi yaşamını yitirirken 146 kişide yaralanmıştır. Bu saldırı Türkiye’ de bir patlamada en fazla kişinin yaşamını yitirdiği saldırı olma özelliğini taşımaktadır. Saldırı sonucunda yapılan soruşturma neticesinde bu terör saldırısını gerçekleştiren kişinin Türk vatandaşı Nasır ESKİOCAK olduğu tespit edilmiş, kendisi de sorgu sırasında saldırıyı kendilerinin yaptıklarını itiraf etmiştir. Saldırı sorumlusu Nasır ESKİOCAK’ ın Esad rejimi yanlısı Suriye gizli servisi El Muhaberat bağlantılı bir silahlı grup olduğu tespit edilmiştir.[31]

 

4.2.3. Ankara Tren Garı Saldırısı: 10 Ekim 2016 tarihinde saat 10.00 sıralarında Ankara’nın Ulus semtinde bulunan tren garı önünde gösteri yürüyüşü için toplanan kalabalık bir grubun içinde 3 saniye aralıklarla 2 patlama meydana gelmiştir. Patlama neticesinde 109 kişi hayatını kaybederken 500 kişiden fazla yaralı meydana gelmiştir. İntihar saldırısı şeklinde geçekleştirilen bu terör saldırısı Türkiye Cumhuriyeti tarihinin bombalı saldırıda en fazla kayıp verdiği eylem olarak kayıtlara geçmiştir.[32] Eylemin sorumlularının IŞİD üyesi oldukları tespit edilmiş hatta eylemcilerden birinin 20 Temmuz 2015’ te Suruç’taki patlamayı gerçekleştiren Şeyh Abdurrahman ALAGÖZ’ ün ağabeyi Yunus ALAGÖZ olduğu tespit belirlenmiştir. Tarihteki ilk intihar saldırısı 13 Mart 1881’de St Petersburg’da sol bir örgüt olan Halkın İradesi adlı örgütten Ignaty Grinevitsky tarafından imparator 2. Aleksandr’a karşı gerçekleştirilmiştir. Patlama sonucu Ignaty ve Aleksanrda hayatını kaybetmiştir. Türkiye’deki ilk intihar saldırısı ise 30 Haziran 1996’da Zilan kod adlı PKK militanı kadın tarafından gerçekleştirilmiştir. Tunceli’de bayrak töreni sırasında askerlerin arasında kendini patlatmış, sekiz asker hayatını kaybederken, 29 askeri de yaralamıştır.[33]

 

4.2.4. Atatürk Havalimanı Saldırısı: 28 Haziran 2016 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanı dış hatlar terminali ve otopark bölgesinde üç saldırgan tarafından eş zamanlı olarak silahlı ve bombalı intihar saldırısı şeklinde düzenlenmiştir. Havalimanına taksiyle gelen üç saldırgan dış hatlar terminali girişinde ve otopark bölgesinde önce etrafa uzun namlulu silahlarla ateş açmışlar ardından da üzerlerindeki patlayıcıları infilak ettirerek eylemlerini gerçekleştirmişlerdir. Bu terör saldırısı sonucunda 45 kişi hayatını kaybederken 236 kişide yaralanmıştır. Saldırıyı Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) üstlenmiştir.[34] Bu saldırıda da terör örgütü üyeleri yaptıkları bu saldırı ile koruma düzeyi oldukça yüksek seviyede olan havaalanlarında bile eylemlerini gerçekleştirerek insanlarda korku, panik, kaos ve güvensizlik ortamı yaratmışlardır.

 

4.2.5. Gaziantep Şahinbey Düğün Saldırısı: 20 Ağustos 2016 tarihinde Gaziantep’ in Şahinbey ilçesinde bir sokak düğünü etkinliğinde akşam 22.40 sıralarında üzerinde patlayıcı bulunan canlı bombanın kendisini infilak ettirmesi suretiyle gerçekleştirilmiş bir terör saldırısıdır. Davetli kılığında düğün etkinliğine katılan saldırgan kalabalığın çoğaldığı anda amacını gerçekleştirmiştir. Bu terör saldırısı sonucunda 57 kişi hayatını kaybederken 90’dan fazla kişi de yaralanmıştır. Saldırıyı Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) üstlenmiştir.[35] Buradaki eylem ise terör örgütünün en iğrenç yüzünü göstermektedir. İnsanların en mutlu gününde yaşadıkları acının tarifi imkânsızdır. Geride kalanlarda hayatları boyunca unutamayacakları psikolojik, travmatik etkiler bırakmıştır. Bu eylem silahsız ve masum olan vatandaşların yaşam haklarının terör karşısında hiçbir öneminin olmadığının kanıtıdır.

 

4.2.6. İstanbul Reina Gece Kulübüne Saldırı: 01 Ocak 2017 tarihinde saat 01.15 sıralarında İstanbul Ortaköy’de Reina adlı bir gece kulübünde meydana gelen silahlı terör saldırısıdır. Gece kulübüne taksiyle gelen saldırgan önce kapıdaki polisi vurduktan sonra içeri girip eylenen vatandaşların üzerine uzun namlulu silahla ateş ederek 39 kişinin hayatını kaybetmesine 65 kişinin de yaralanmasına neden olmuştur. Saldırgan olay sonrası üzerindeki kıyafetleri değiştirerek kaçmıştır. Bu terör saldırısını IŞID (Irak Şam İslam Devleti) terör örgütü üstlenmiştir. Saldırının Suriye’de Türk birlikleri tarafından icra edilen Al-Bap operasyonuna tepki olarak yapıldığı açıklanmıştır.[36] Bu eylemde yukarıdaki örnekte olduğu gibi silahsız ve her şeyden habersiz insanların eylenirken yaşadıkları terör saldırısı sonucu hayatlarını kaybetmeleri ve geride kalanlarında yine hayatları boyunda hafızalarında yer edinen acılar kalacaktır.

 

Yukarıda Türkiye’ deki yakın tarihli asimetrik terör olaylarına konu olabilecek eylem ve saldırılara yer yerilmeye çalışılmıştır. Bu örnek terör saldırıları incelendiğinde, diğer ülkelerde olduğu gibi benzer özellikler göstermektedir.  Özellikle yapılan eylemler titizlikle planlanmış, yarattığı ani ve hazırlıksız durum nedeni ile saldırılara karşı önlemler alınamamıştır. Ayrıca terör örgütleri gerçekleştirdikleri bu saldırı ve eylemleri çok az bir maliyetle maksimum etkiyi alabilecek şekilde organize etmişlerdir. Diğer bir önemli tespit ise eylemlerin mutlaka ikinci bir yedeğinin planlanmasıdır. İlk patlama veya saldırı başarısız olursa mutlaka ikinci hatta üçüncü patlama veya saldırı planlanmıştır. Herhangi bir patlama sonrasında ikinci hatta üçüncü bir patlamanın olacağı mutlaka düşünülmelidir. Son derece iyi bir şekilde organize olan terörist örgütler, gelişen ve ulaşılması her geçen gün daha basit bir hale gelen teknolojiler sayesinde büyük bir imkân ve kabiliyete ulaşmış ve bunları yukarıda verilen örnek olaylarda en etkili bir şekilde uygulamışlardır. Bu örnekler, asıl amacı insanlığa hizmet olarak keşfedilen maddelerin özellikle terör örgütlerinin kötü niyetli amaçlarını gerçekleştirebilmek için kullanmaları sonucunda teknolojinin gelişmesi ile insan sağlığı, insan hakları ve güvenliği alanlarında ters orantı olduğunun kanıtı niteliğindedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

 

 

Teknoloji ve bilimsel gelişmeler hayatımızı her ne kadar kolaylaştırsa ve insanlığa büyük hizmetler sağlamış olsa da kötü amaçla kullanıldığında telafisi mümkün olamayan olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Yaşadığımız yüzyıl başta olmak üzere, dünyanın pek çok yerinde gerçekleşen terör olaylarına teknolojinin büyük katkısı olmaktadır. Terör örgütü üyelerinin saldırılarını planlanması ve uygulanmasında özellikle internet ortamında faydalandığı kuşkusuzdur. Yine gerçekleşen birçok saldırıda telefon, telsiz ve radyo frekansları gibi cihazlar kullanılarak eylemlerini uzaktan kumanda sistemi ile gerçekleştirmektedirler. Terör örgütleri gelişen teknoloji imkânlarından yararlanarak, el yapımı patlayıcılardan, canlı intihar saldırılarına, uçaklardan kitle imha silahlarına kadar bir çok silaha ulaşabilmekte ve bunları kötü amaçları için kullanmaktadırlar.  Teknolojinin ilerlemesi özellikle iletişim ve ulaşım alanlarında bu gelişme insanların işlerini kolaylaştırdığı kadar, dehşet, korku sindirme stratejilerini izleyerek, amaçlarına ulaşmak isteyen terör örgütlerinin de işini kolaylaştırmıştır.

 

Sonuç olarak; Bugün süper güç veya bölgesel güç olsun veya olmasın, NATO veya Birleşmiş Milletler gibi uluslararası örgütlere üye olsun ya da olmasın, silahlı gücü veya ekonomik gücü ne kadar güçlü olursa olsun, son derece gelişmiş teknolojiye sahip olan modern Devletler dahi, hiçbir ahlaki ve yasal kurallara bağlı olmadan minimum maliyet ile maksimum bedel ödeten “Asimetrik Terör” tehdidi ile karşı karşıyadır.[37]

 

Eski CIA başkanı James WOOLSEY “En iyi savunma saldırıdır” prensibinden hareket ederek asimetrik tehdidin bertaraf edilmesi için düşmanı savunmada beklemek yerine örgütün kaynağına gidilerek yok edilmesi tezini savunmuş ve 2002 yılında yaptığı konuşmasında şunları ifade etmiştir. “Teröre karşı verilen bu asimetrik savaştan doğan yeni doktrin ileri caydırıcılık ya da önleyici savaş doktrinidir. Mademki teröristler ne zaman ne olursa olsun nerede olursa olsun daima gizlice saldırma avantajına sahipler, o halde tek savunma yolu onları darbe indirecek hale gelmelerine fırsat vermeden bulundukları yerde ezmektir”.[38]

21’inci yüzyıl dünyasında düşman kavramının yerini tehdit kavramının aldığı çok açık olarak görülmektedir. Artık daha geniş ve değişik coğrafyada daha küçük hedefleri ortaya çıkarmak ve onları etkisiz hale getirmek gerekmektedir. Günümüzde devletler artık “Dördüncü Nesil Hibrit Savaş Stratejisini” uygulanmaktadır. Savaşın her zaman güçlü orduların kazanabileceği inancı önemini yitirmekte güçsüz, zayıf tarafların da savaşı kazanabileceğine inanılabilecek bir süreci yaşamaktayız.

Dördüncü nesil hibrit savaşların özünde; muharebe sahasında karşı karşıya gelen birliklerin düzenli ordular şeklinde olması gerektiği fikrine son verilerek düzensiz gayri nizami, konvansiyonel olmayan harp şeklinde de olabileceği kanaatine varılmıştır. Günümüzde harekât alanı genişlerken, daha eğitimli, daha donanımlı, gelişen teknolojiye ayak uyduran ve ileri teknoloji tekniklerinden de faydalanarak daha küçük birimler halinde örgütlenmek gerekmektedir. Gelişmiş ülkelerin birçoğu sayıları düzenli ordulara oranla oldukça düşük olan ama harekât alanında stratejik etkiye sahip olan ve küçük birimler halinde teşkil edilen özel birliklere ağırlık vermektedirler.  Sayıları az olsa da gerek eğitimleri gerekse silah ve teçhizatları bakımından çok etkili olan bu birlikler asimetrik terör tehdidine karşı operasyonel faaliyetlerde kullanılarak tehdidi kaynağında yok edebilir ve terör örgütlerinin eylem yapmasına fırsat vermeden etkisiz hale getirilmesine sebep olurlar.

Şu anda Türkiye’nin geniş coğrafyaya sahip olan Suriye’de küçük gruplar halinde faaliyet gösteren ve Türkiye’ye tehdit oluşturan İSID ve PKK’nın Suriye’de faaliyet gösteren kolu PYD ile mücadelesinde kullanmakta olduğu özel birlikler oldukça başarılı sonuçlar alarak tehdidi kaynağında etkisiz hale getirmektedirler.

Ayrıca asimetrik terör ile mücadele sadece askeri yöntemler kullanılarak başa çıkılabilecek bir mesele değildir. Askeri yöntemlerin yanında sosyal, ekonomik, siyasal, kültürel ve dinsel faktörlerde değerlendirilerek çok boyutlu analiz süreçlerine ihtiyaç vardır. Harekât alanı genişlerken, daha donanımlı daha ileri teknolojiye sahip fakat bir o kadar da küçük birimler halinde örgütlenerek muharebe sahası istihbarat ağının kapsamlı ve hızlı olması sağlanmalıdır. Bu da ancak ülkenin tüm kurumlarının ortak çalışması ve hızlı karar alma mekanizmasının oluşturulması ile mümkün olmalıdır.

Bu terör örgütleri ile mücadelede yukarıda da değinildiği gibi tehdidi beklemek yerine karşı – terör politikası benimsenerek terör örgütlerinin çökertilmesi ve kaynaklarının kurutulması gerekmektedir. Üstelik başarılı bir karşı – terör politikası potansiyel teröristler için de oldukça caydırıcı olacaktır. Yani devlet bu yolu seçmekle pasif olarak yeni bir terör eylemine kadar beklemek yerine inisiyatifi ele almakta ve fırsatları ortadan kaldırmaktadır.

Son olarak, Terör en başta “yaşam hakkı” olmak üzere birçok insan hakkının kullanılmasına tehdit oluşturmaktadır. İnsan hakları kavramının hassasiyeti göz önüne alındığında, bu hakların ihlal edilmesinin de çok kolay olduğu görünmektedir. İnsan hakları, teknolojik ve bilimsel gelişmelerle daha da genişlemekte ve buna bağlı olarak da daha kolay ihlal edilmektedir. İnsan hakları ne kadar gerekliyse, teknoloji de o kadar gereklidir ve vazgeçilmez bir ihtiyaçtır.  Ancak makalenin genelinde vurgulandığı üzere teknoloji ve bilimsel gelişmelerin kötü amaçlar için kullanılması insanlık için olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Teknoloji ve bilimsel gelişmeler hangi oranda artarsa insan hakkı ihlalleri de aynı oranda artmaktadır. Ülkeler arasında, teknoloji yarışının en yüksek seviyeye çıkması ve yine insan hakları uğruna yaşanan savaş ve çatışmalar günümüz uluslararası sistemine damgasını vurmaktadır ve gelecekte de bu önceliğini korumaya devam edecektir.

 

 

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

 

  1. Afag Cabbarova Elham, ‘’ Arap Baharı’na Sosyal Medya Etkisi’’, (Yüksek Lisans Tezi, Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi), 2005, s.9.
  2. Ali Aşkın, Doğrula.org., ‘’Devletlerarası Siyasette Etki Odaklı Terörizmin Rolü’’, (Erişim) http://dogrula. Org / devletlerarasi-siyasette-etki-odakli-terorizmin-rolu/,

 

  1. Asimetriksavaşlar.wordpress.com.tr., ‘’Asimetrik Savaş Nedir?’’, (Erişim) www.asimetriksavaşlar. wordpress. com /2011/03/28/asimetrik-etki-nasıl-yaratılır,
  2. BBC NEWS, ‘’Bomb Caused Philippine Ferry Fire’’, (Erişim) http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/ 3732356.stm,
  3. Bülent Orakoğlu,’’ Çağlayan ve Fenerbahçe Saldırıları’’, Stratejik Düşünce Dergisi, Sayı.66, Ankara, 2015, S.40.
  4. Devrim Ertürk, Şarkiyat İlmi araştırmalar Dergisi, ’’Bir Egemenlik Aracı Olarak Küresel Terör’’, Sayı. IV, Mardin, 2010, s.85.
  5. com.tr., ‘’Simetrinin Tanımı’’, (Erişim)www.ebilge.com/127501/Simetrik_ne_demektir.html,
  6. Hakkındabilgi2016.com.tr., ‘’Asimetri Nedir?’’, (Erişim) www.hakkindabilgi2016.com/asimetri-nedir-kisaca-tanimi-hakkinda-bilgi-aciklamasi-19743.Aspx.
  7. Habertürk, ‘’DAEŞ’in Elindeki Silahlar’’, (Erişim) http://www.haberturk.com/galeri/diger/443286-iste-isidin-elindeki-silahlar/1/38,
  8. Hakan Altıntaş, ‘’Türkiye’ de asimetrik terörle mücadelede yeni yönetişim modeli’’, (Erişim) http://www.samsunhaberhatti.com/makale/turkiyede-asimetrik-terorle-mucadelede-yeni-yonetisim-modeli,
  9. Hasret Çomak, ‘’Küresel Terörizmin Dünya Ekonomisine Etkileri’’, Türk Asya Araştırma Merkezi, (Erişim) http://www.tasam.org/tr-TR/Icerik/773/kuresel_terorizmin_dunya_ekonomisine_etkileri.
  10. İbrahim Erdoğan, Akademik Bakış, ‘’Küreselleşme Olgusu Bağlamında Yeni Güvenlik Algısı’’, Cilt 6, Sayı 12, Ankara, 2013, s.288.
  11. İoaanna Kuçuradi, ”21. Yüzyılın Başında İnsan Haklarına Yönelik Tehditler”, Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama-Araştırma Merkezi ile UNESCO Kürsüsü Uluslararası Semineri, Ankara, 2004.
  12. do., ‘’Dünyanın En Korkunç Terör Saldırıları’’,(Erişim) https://line.do/tr/dunyanin-en-korkunc-teror- saldirilari/7ow+&cd=6&hl=tr&ct=

clnk&gl=tr.

  1. Özge Kayakuzgun, ‘’ Baz istasyonları ve insan hakları’’ Ankara Barosu Hukuk

Gündemi Dergisi,   Ankara, 2009, s.54.

  1. scıencing.com.,’’ The Invention of TNT’’, (Erişim) https://sciencing.com/invention-tnt-15791.html,
  2. TBMM İnsan Hakları Komisyonu, ‘’Terör ve Şiddet Olayları Kapsamında Yaşam Hakkı İhlallerini İnceleme Raporu’’, Ankara, 2013, s.18.
  3. Terör Olayları Takvimi,’’ Madrid Tren Saldırı’’,(Erişim) https://terortakvimi. wordpress.com / 2004/ 03/ 11/ 2004madrid-tren-bombalamalari/,
  4. com.tr., ‘’Asimetrik terör ve asimetrik savaş’’, (Erişim) www.terororgutleri.com/asimetrik-teror-ve-asimetrik-teror/,
  5. Terör Olayları Takvimi, ‘’2001 Tel Aviv – Dolphin Disco Saldırısı’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress.com/2001/06/01/2001tel-aviv-dolphin-disco-saldirisi/,
  6. Terör Olayları Takvimi, ‘’Londra 7 Temmuz Saldırıları’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress.com / 2005/07/07/200/,
  7. Terör Olayları Takvimi, ‘’Pakistan İslamabad Mariot Otel Saldırısı’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress. com /2008/09/20/2008pakistan-islamabad-mariot-otel-saldirisi/,
  8. Terör Olayları Takvimi, ‘’2003/15-20 Kasım İstanbul Saldırıları’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress.com /2003/11/15/200315-20-kasim-istanbul-saldirilari/,
  9. gov.tr., ’’Türk Dil Kurumu Türkçe Genel Sözlük’’, (Erişim) www.tdk.gov.tr,
  10. Ünal Acar, ‘’A’dan Z’ye Terörizm’’, Kripto yayınları, Ankara, 2012, s.13.
  11. Ünal Çeviköz, Türkiye’nin Yeni Sınavı: ‘’Çifte Asimetrik Savaş’’, Radikal Gazetesi, 27 Temmuz 2015, (Erişim) http://www.radikal.com.tr/yazarlar/unal-cevikoz/turkiyenin-yeni-sinavi-cifte-asimetrik-savas-1404051/,
  12. mgk.gow.tr., Milli Güvenlik Siyaset Belgesi,(Erişim) http://www.mgk.gov.tr/index.php/21-haziran-2005-tarihli-toplanti,
  13. haberturk.com., ‘’11 Eylül Saldırıları’’, (Erişim) http://www.haberturk.com/tarihte-bugun/haber/988997-11-eylul-saldirilari,
  14. hurriyet.com.tr.,Güngören’de Patlama’’, (Erişim) http://www.hurriyet.com.tr/gungorende-patlama-17-olu-154-yarali-9527897,

 

  1. hurriyet.com., ‘’ Reyhanlı Cehenneme Döndü’’, (Erişim) http://www.hurriyet.com.tr/reyhanli-cehenneme-dondu-23257089,
  2. ntv.com.tr., ‘’Ankara’da Terör Saldırısı’’, (Erişim) http://www.ntv.com.tr/turkiye/ankarada-teror-saldirisi-103-olu,G7aJ87ksF0Kd8ko_oYJuOw,
  3. ntv.com.tr., ‘’Ankara Kızılay’ da Bombalı Saldırı’’,(Erişim) http://www.ntv.com.tr/turkiye/ankara-kizilayda-bombali-saldiri-37-olu,sxYYSU-FdUeqjI6Ok6GjdQ,
  4. aljazeera.com., ‘’Bürüksel’ de Terör Saldırısı: 34 Ölü’’, (Erişim) http://www.aljazeera.com.tr/haber/ brukselde-teror-saldirisi-34-olu,
  5. ntv.com.tr, ‘’Atatürk Havalimanı’ nda Canlı Bomba Saldırısı’’, (Erişim) http://www.ntv.com.tr/turkiye /ataturk-havalimaninda-canli-bomba-saldirisi-42-can-kaybi-238-yarali, VC-EiJrUx0SaUR6CqWHJFQ,
  6. birgun.com, ‘’Antep’ te düğüne saldırı’’, (Erişim) http://www.birgun.net/haber-detay/antep-te-dugune -saldiri-51-olu-94-yarali-125001.html,
  7. aljezeera.com.tr, ‘’İstanbul’ da iki bombalı saldırıda 44 Şehit’’, (Erişim) http://www.aljazeera.com.tr/ haber/vodafone-arenada-patlama-0,
  8. ntv.com.tr., ‘’ Reina gece kulübüne terör saldırısı: 39 kişi hayatını kaybetti’’, (Erişim) http://www. ntv. com.tr/reina-gece-kulubune-teror-saldırısı,
  9. terororgutleri.com, ‘’ Asimetrik Terör ve Asimetrik Savaş’’, (Erişim) www.terororgütleri.com/asimetrik-teror-ve-asimetrik-savaş/,
  10. theguardian.com.,‘’Mogadişu Kamyon Saldırısı’’, (Erişim) https://www.theguardian.com/world/ 2017/oct/15/truck-bomb-mogadishu-kills-people-somalia,

 

İbrahim ŞİRİN

Ufuk Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Yüksek Lisans Mezunu

İbrahimsirin5416@hotmail.com

[1] TBMM İnsan Hakları Komisyonu, ‘’Terör ve Şiddet Olayları Kapsamında Yaşam Hakkı İhlallerini İnceleme Raporu’’, Ankara, 2013, s.18.

[2]İoaanna Kuçuradi, ”21. Yüzyılın Başında İnsan Haklarına Yönelik Tehditler”, Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama-Araştırma Merkezi ile UNESCO Kürsüsü Uluslararası Semineri, Ankara, 2004.

[3]Özge Kayakuzgun, ‘’ Baz istasyonları ve insan hakları’’ Ankara Barosu Hukuk Gündemi Dergisi, Ankara, 2009, s.54.

[4]Afag Cabbarova Elham, ‘’ Arap Baharı’na Sosyal Medya Etkisi’’, (Yüksek Lisans Tezi, Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, 2005, s.9.)

[5] İbrahim Erdoğan, Akademik Bakış, ‘’Küreselleşme Olgusu Bağlamında Yeni Güvenlik Algısı’’, Cilt 6, Sayı:12, Ankara, 2013, S.288

[6]Tdk.gov.tr.,’’Türk Dil Kurumu Türkçe Genel Sözlük’’, (Erişim) www.tdk.gov.tr, 15 Aralık 2019.

[7]Ebilge.com.tr., ‘’Simetrinin Tanımı’’, (Erişim) www.ebilge.com/127501/Simetrik_ne_demektir.html, 15 Aalık 2019.

[8]Hakkındabilgi2016.com.tr., ‘’Asimetri Nedir?’’, (Erişim) www.hakkindabilgi2016.com/asimetri-nedir-kisaca-tanimi-hakkinda-bilgi-aciklamasi-19743.Aspx., 16  Aralık 2019.

[9]Terororgutleri.com.tr., ‘’Asimetrik terör ve asimetrik savaş’’, (Erişim) www.terororgutleri.com/asimetrik-teror-ve-asimetrik-teror/, 17 Aralık 2019.

[10]Asimetriksavaşlar.wordpress.com.tr., ‘’Asimetrik Savaş Nedir?’’, (Erişim) www.asimetriksavaşlar. wordpress. com /2011/03/28/asimetrik-etki-nasıl-yaratılır, 23 Aralık 2019.

[11]Bülent Orakoğlu,’’ Çağlayan ve Fenerbahçe Saldırıları’’, Stratejik Düşünce Dergisi, Sayı.66, Ankara, 2015, S.40.

[12]www.mgk.gow.tr., ‘’Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’’, (Erişim) http://www.mgk.gov.tr/index.php/21-haziran-2005-tarihli-toplanti, 16 Aralık 2019.

[13]Hasret Çomak, ‘’Küresel Terörizmin Dünya Ekonomisine Etkileri’’, Türk Asya Araştırma Merkezi, (Erişim) http://www.tasam.org/tr-TR/Icerik/773/kuresel_terorizmin_dunya_ekonomisine_etkileri, 18 Aralık 2019.

[14]Ali Aşkın, Doğrula.org., ‘’Devletlerarası Siyasette Etki Odaklı Terörizmin Rolü’’, (Erişim) http://dogrula. Org / devletlerarasi-siyasette-etki-odakli-terorizmin-rolu/, 18 Aralık 2019.

[15]Devrim Ertürk, Şarkiyat İlmi araştırmalar Dergisi, ’’Bir Egemenlik Aracı Olarak Küresel Terör’’, Sayı. IV, Mardin, 2010, s.85.

[16]Habertürk, ‘’DAEŞ’in Elindeki Silahlar’’, (Erişim) http://www.haberturk.com/galeri/diger/443286-iste-isidin-elindeki-silahlar/1/38, 18 Aralık 2019.

[17]Ünal Acar, ‘’A’dan Z’ye Terörizm’’, Kripto yayınları, Ankara, 2012, s.13.

[18]Ünal Çeviköz, ‘’Türkiye’nin Yeni Sınavı: ‘’Çifte Asimetrik Savaş’’, Radikal Gazetesi, (Erişim) http://www.radikal.com.tr/yazarlar/unal-cevikoz/turkiyenin-yeni-sinavi-cifte-asimetrik-savas-1404051/, 20 Aralık 2019.

[19]Terör Olayları Takvimi, ‘’2001 Tel Aviv – Dolphin Disco Saldırısı’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress.com/2001/06/01/2001tel-aviv-dolphin-disco-saldirisi/, 20 Aralık 2019.

[20]www.wikipedia.com., ‘’Plastik Patlayıcı’’, (Erişim)https://tr.wikipedia.org/wiki/Plastik_patlay%C4%B1cC4%B1, 20 Aralık 2019.

[21]www.haberturk.com., ‘’11 Eylül Saldırıları’’, (Erişim) http://www.haberturk.com/tarihte-bugun/haber/988997-11-eylul-saldirilari, 20 Aralık 20019.

[22]Terör Olayları Takvimi, ’’ Madrid Tren Saldırı’’, (Erişim) https://terortakvimi. wordpress.com / 2004/ 03/ 11/ 2004madrid-tren-bombalamalari/, 20 Aralık 2019.

[23]www.kimnezamanicatetti.com., ‘’Dinamit’’, (Erişim) http://www.kimnezamanicatetti.com/dinamit/, 20 Aralık 2019.

[24]BBC NEWS, ‘’Bomb Caused Philippine Ferry Fire’’, (Erişim) http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/ 3732356.stm, 21 Aralık 2019.

[25]www.scıencing.com.,’’ The Invention of TNT’’, (Erişim) https://sciencing.com/invention-tnt-15791.html, 22 Aralık 2019.

[26]Terör Olayları Takvimi, ‘’Londra 7 Temmuz Saldırıları’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress.com / 2005/07/07/200/, 22 Aralık 2019.

[27]Line.do., ‘’Dünyanın En Korkunç Terör Saldırıları’’, (Erişim) https://line.do/tr/dunyanin-en-korkunc-teror-saldirilari/7ow+&cd=6&hl=tr&ct=clnk&gl=tr., 22 Aralık 2019.

[28]Terör Olayları Takvimi, ‘’Pakistan İslamabad Mariot Otel Saldırısı’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress. com /2008/09/20/2008pakistan-islamabad-mariot-otel-saldirisi/, 22 Aralık 2019.

[29]www.theguardian.com., ‘’Mogadişu Kamyon Saldırısı’’, (Erişim) https://www.theguardian.com/world/ 2017/oct/15/truck-bomb-mogadishu-kills-people-somalia, 23 Aralık 2019.

[30]Terör Olayları Takvimi, ‘’2003/15-20 Kasım İstanbul Saldırıları’’, (Erişim) https://terortakvimi.wordpress.com /2003/11/15/200315-20-kasim-istanbul-saldirilari/, 22 Aralık 2019.

[31]www.hurriyet.com., ‘’ Reyhanlı Cehenneme Döndü’’, (Erişim) http://www.hurriyet.com.tr/reyhanli-cehenneme-dondu-23257089, 22 Aralık 2019.

[32]www.ntv.com.tr., ‘’Ankara’da Terör Saldırısı’’, (Erişim) http://www.ntv.com.tr/turkiye/ankarada-teror-saldirisi-103-olu,G7aJ87ksF0Kd8ko_oYJuOw, 23 Aralık 2019.

[33]Çiçek Tahaoğlu, ‘’33 Yılda 47 Ülkede, 4620 İntihar Saldırısı’’, Bianet Haber Sitesi, (Erişim)

https://m.bianet.org/bianet/toplum/168371-33-yilda-47-ulkede-4620-intihar-saldirisi, 23  Aralık 2019.

[34]www.ntv.com.tr., ‘’Atatürk Havalimanı’ nda Canlı Bomba Saldırısı’’, (Erişim) http://www.ntv.com.tr/turkiye /ataturk-havalimaninda-canli-bomba-saldirisi-42-can-kaybi-238-yarali, VC-EiJrUx0SaUR6CqWHJFQ, 23 Aralık 2019.

[35]www.birgun.com, ‘’Antep’ te düğüne saldırı’’, (Erişim) http://www.birgun.net/haber-detay/antep-te-dugune -saldiri-51-olu-94-yarali-125001.html, 23 Aralık 2019.

[36]www.ntv.com.tr., ‘’ Reina gece kulübüne terör saldırısı: 39 kişi hayatını kaybetti’’, (Erişim) http:// www. ntv. com.tr/reina-gece-kulubune-teror-saldırısı, 22 Aralık 2019.

[37]Hakan Altıntaş, ‘’Türkiye’ de asimetrik terörle mücadelede yeni yönetişim modeli’’,

(Erişim)http://www.samsunhaberhatti.com/makale/turkiyede-asimetrik-terorle-mucadelede-yeni-yonetisim-modeli, 22 Aralık 2019.

[38]www.terororgutleri.com, ‘’ Asimetrik Terör ve Asimetrik Savaş’’, (Erişim) www.terororgütleri.com/asimetrik-teror-ve-asimetrik-savaş/, 23 Aralık 2019


Like it? Share with your friends!

What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
Angry
0
Angry
Cry
0
Cry
Cute
0
Cute
LOL
0
LOL
Love
0
Love
OMG
0
OMG
WTF
0
WTF
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
win win
0
win

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Choose A Format
Personality quiz
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Trivia quiz
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Poll
Voting to make decisions or determine opinions
Story
Formatted Text with Embeds and Visuals
List
The Classic Internet Listicles
Countdown
The Classic Internet Countdowns
Open List
Submit your own item and vote up for the best submission
Ranked List
Upvote or downvote to decide the best list item
Meme
Upload your own images to make custom memes
Video
Youtube, Vimeo or Vine Embeds
Audio
Soundcloud or Mixcloud Embeds
Image
Photo or GIF
Gif
GIF format