Amerika Birleşik Devletleri’nin Politik Sistemi

0 268
  1. Federal bir devlettir ve başkanlık sistemi ile yönetiliyor. İki önemli partisi var: Cumhuriyet ve Demokrat Parti.
  2. Kapitalist ideolojiyi benimsemiş. Lobicilik ülkede önemli bir yere sahiptir.
  3. İki meclisli bir parlamentosu var: Temsilciler Meclisi ve Senato

İngiltere’de monark’a (kral) karşı olanlar merkezi hükümet tarafından ya cezalandırılırdı ya da sürgün edilirdi. Coğrafi keşiflerden sonra Amerika’daki kolonilere gönderilmeye başlandılar. ABD, İngiltere’den gönderilen rejim muhalifleri ve suçlular tarafından kuruldu. İlk siyasi ayrışımları da İngiltere monarkına karşı olanlar ve yanında olanlar arasında olmuş.
Amerika anayasası 1789’da yürürlüğe girmiş en eski anayasadır. Kralın yanında olanlar Cumhuriyetçiler, olmayanlar Demokratları oluşturmuş. Amerika’da sosyal adalet çok zayıftır. Tüm ekonomik imtiyazlar küçük bir bölümün elindedir.

DEVLET YÖNETİMİ

Başkanın yetkileri oldukça geniştir. Ancak sınırsız değildir. Yürütme erki (başkan) halk tarafından seçilir. Parlamenter sistemde yürütme parlamentoda doğar, başkanlık sisteminde ise başkan yani yürütme halk tarafından seçilir. İki sistem arasındaki temel fark budur.

YÜRÜTME (BAŞKAN)

  • ABD’yi yürütme başkandadır. Başkan dışındaki yürütme erkleri (başbakan, bakanlar kurulu) anayasal kurumlar değildir. Sadece başkan anayasal yetkiye sahiptir.
  • Devlete karşı işlenen suçları affetme yetkisi vardır.
  • Başkan, başkomutandır.
  • Başkan üst düzey devlet görevlilerini atar.
  • Askeri alan da dâhil olmak üzere birçok konuda tek başına tüzük çıkarabilir.
  • Büyükelçileri kabul eder.
  • Uluslararası antlaşmaları imzalama yetkisi var. Ancak senatonun da onayı gerekir.
  • Senato başkanın yetkilerini kısıtlar.
İki Parti Arasındaki Farklar:

Demokratlar Cumhuriyetçilere göre sosyal adalete daha çok önem verirler. Örneğin; Demokratlar kürtajın kişisel bir hak olduğunu savunuyor, Cumhuriyetçiler ise yasaklansın diyor.
İkisi de merkezde biriken seçmenleri kapmak için çalışır.

Başkan Nasıl Seçilir?

Seçim tarihi yıllar önce belirlenir ve tarih yaklaşınca da iki parti adaylarını belirler. Başkan ve başkan yardımcısı adayları belirlendikten sonra birlikte hareket ederler. Seçimler iki dereceli olur. Önce halk, başkanı seçecek kişileri seçer, daha sonra başkan seçilir. Halk doğrudan başkanı seçmiyor başkanı seçecek kurultayı seçiyor.
Amerikan parlamentosu: İki meclisli bir parlamentosu var:
Temsilciler Meclisi: Seçimleri doğrudan halk yapar. Eyaletler Nüfusa göre temsilci gönderir. Yasama burada şekil alır.
Senato: Her eyalet iki vekil gönderir. Toplam 100 üye vardır.
Amerika sistemine göre yasa çıkması için iki meclisin de onaylaması ve başkanın imzası gerekir. Yasa her iki meclisten 3/2 oy alırsa başkan veto edemez. Ama şu ana kadar hiç 3/2 çoğunluk sağlanamadı. Yani başkanın veto yetkisi etkilidir.
Amerikan seçim sistemi İngiliz seçim sistemi ile aynıdır: Dar bölgeli çoğunluk sistemi.

YARGI

  • En yüksek yargı kuruluşu Anayasa Mahkemesidir. Meclisin yaptığı yasaları anayasaya uygunluk yönünden denetler.
  • Anayasa Mahkemesi 9 üyeden oluşur, üyeleri başkan atar.
  • Anayasa Mahkemesi üyeleri ömür boyu atanır.
  • Yargının bağımsız olduğu söylenemez. Çünkü üyeleri başkan seçer.

Federe devletlerin uluslararası alana taşma yetkisi yoktur. Yerel birimler para basamaz, medeni hukuk kuralları belirleyemez. Ceza hukuku kuralları da merkeze bağlıdır. Tek istisnası var; ölüm cezalarının infazı.