Romanya, Avrupa’nın güneydoğusunda, Balkan Yarımadasının kuzeyinde yer alır. Karadeniz’e 234 km kıyısı olup, 238.391 km2 yüz ölçümü ile Avrupa’nın coğrafi açıdan en büyük 11’inci ülkesidir. Dağlık bir ülke olup, ülkenin ortasından geçen Karpat Dağları’nın güney ve batısında geniş ovalar ve platolar bulunmaktadır. Bu bölgede toplanan tarım alanları ülkenin toplam yüzölçümünün % 62,1’ini oluştururken, ormanlar % 28, göller ve nehirler % 3,7 ve diğer alanlar ise ülkenin % 6,2’sini kaplamaktadır. Ülkenin başlıca yer altı kaynakları ise altın, gümüş, tuz, mermer, petrol rezervleri ve doğalgaz rezervleridir. Ülkenin toplam sınırları 3,187 km uzunluğundadır.
Sosyalizm sonrası yaşanan süreçte, Avrupa Birliği ile Romanya arasındaki ilişkiler hızlı bir gelişim göstermiştir:
- Taraflar arasında bir ortaklık kuran Avrupa Anlaşması 1 Şubat 1993 tarihinde imzalanmış ve 1 Şubat 1995 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
- Romanya, 22 Haziran 1995 tarihinde AB’ye üyelik başvurusu yapmıştır.
- Helsinki Zirvesinde (10-11 Aralık 1999) Romanya ile katılım müzakerelerinin başlatılması kararlaştırılmış, müzakereler 15 Şubat 2000 tarihinde Dışişleri Bakanları düzeyinde toplanan “Hükümetler arası Konferans” ile başlamıştır.
Brüksel Zirvesi (16-17 Aralık 2004) Sonuç Bildirgesi 13’üncü paragraf; “Romanya’nın katılımla ilgili hazırlıklarını başarıyla tamamlayacağı beklentisiyle AB Konseyi, Avrupa Parlamentosunun da rızası olması kaydıyla, 2005 Nisan ayında gerçekleştirilecek Genel İşler ve Dış ilişkiler Konseyi toplantısı vesilesiyle Bulgaristan ve Romanya ile Katılım Antlaşmasının sonuçlandırılması çağrısında bulunur” açıklaması yapılmıştır. Bu çerçevede olmak üzere Bulgaristan ve Romanya Katılım Antlaşması 40 25 Nisan 2005 tarihinde imzalanmıştır. Katılım Antlaşmasının onay işlemlerinin tamamlanmasını müteakip 1 Ocak 2007 tarihinde yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
Tablo 1: Romanya-AB İlişkileri: Kronoloji ve Ahdi Durum
| 22 Ekim 1990 | AT-Romanya Ekonomik ve Ticari İş birliği Anlaşması (imza) |
| 1 Mayıs 1991 | AT-Romanya Ekonomik ve Ticari İş birliği Anlaşması (yürürlüğe giriş) |
| 1 Şubat 1993 | AT ile Romanya arasında bir ortaklık kuran Avrupa Anlaşması (imza) Anlaşmanın Ticari Hükümlerine İlişkin Geçici Anlaşma (imza) |
| 22 Aralık 1994 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık ilişkisi kuran Avrupa Anlaşmasının ve Geçiş Anlaşmasının eki İkinci Katma Protokol (94/937/EC sayılı Konsey Kararı ), |
| 22 Aralık 1994 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık ilişkisi kuran Avrupa Anlaşmasının ve Geçiş Anlaşmasının eki İkinci Katma Protokol (94/982/EC sayılı Konsey Kararı ) |
| 31 Aralık 1994 | − Romanya ve AT arasında transit geçişler hakkında Anlaşma44 (Mektup teatisi), 31 Aralık 1994 − Romanya ve AT arasında iç su yolu taşımacılığı altyapısı hakkında Anlaşma (Mektup teatisi), − Romanya ve AT arasında kesimlik canlı hayvanlar hakkında Anlaşma (Mektup teatisi), |
| 1 Şubat 1995 | Romanya ve AT Arasında Avrupa Anlaşması (yürürlüğe giriş) |
| 20 Şubat 1995 | Romanya ve AT Arasında Avrupa Anlaşması (yürürlüğe giriş), 20 Şubat 1995 Romanya ve AT arasında bir ortaklık kuran Avrupa Anlaşmasının eki Katma Protokol’ü (tekstil ürünleri) -Avusturya, Finlandiya ve İsveç’in AT’na katılımları ertesinde tadil eden Anlaşma {(Not Teatisi), (95/131/EC sayılı Konsey Kararı)} |
| 10 Nisan 1995 | Romanya-AT Ortaklık Konseyinin işleyiş kurallarına ilişkin 1/1995 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı |
| 18 Eylül 1995 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık ilişkisi kuran Avrupa Anlaşmasının eki Katma Protokol {(tekstil ürünlerinin ticareti), (97/295/EC sayılı Konsey Kararı)} |
| 22 Haziran 1995 | Romanya’nın Avrupa Birliği’ne üyelik başvurusu |
| 28 Kasım 1995 | Çeşitli demir-çelik ürünlerinin Topluluğa ihracatına ilişkin 2/1995 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı |
| 4 Aralık 1995 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık ilişkisi kuran Avrupa Anlaşmasının eki Katma Protokol (95/561/EC, Euratom sayılı Konsey ve Komisyon Kararı ) |
| 4 Aralık 1995 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık ilişkisi kuran Avrupa Anlaşmasının eki Katma Protokol (95/561/EC, Euratom sayılı Konsey ve Komisyon Kararı ) |
| 19 Aralık 1995 | Çeşitli demir-çelik ürünlerinin Topluluğa ihracatına ilişkin 3/1995 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı |
| 16 Temmuz 1997 | Romanya’nın üyelik başvurusu hakkında Komisyon görüşü (Gündem 2000) |
| 30 Mart 1998 | Romanya Katılım Ortaklığı Belgesi {(1998/261/EC sayılı Konsey Kararı), (Katılım Ortaklığı Belgesi güncellenmiştir)} |
| 5 Ekim 1998 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık ilişkisi kuran Avrupa Anlaşmasının ticari hükümlerini (meyve ve sebzeler), Avusturya, Finlandiya ve İsveç’in AT’na katılımları ertesinde tadil eden Protokol (98/626/EC sayılı Konsey Kararı ) |
| 4 Kasım 1998 | Birinci Romanya İlerleme Raporu {COM(1998)702} |
| 13 Ekim 1999 | İkinci Romanya İlerleme Raporu {COM(1999)510} |
| 6 Aralık 1999 | Romanya Katılım Ortaklığı Belgesi (1999/82/EC sayılı Konsey Kararı ) |
| 10/11 Aralık 1999 | Romanya ile katılım müzakerelerinin başlanması kararı |
| 15 Şubat 2000 | “Hükümetler arası Konferans” ile üyelik müzakereleri resmen başlaması |
| 15 Mayıs 2000 | AB Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Romanya Ulusal Programı |
| 29 Eylül 2000 | Romanya’nın “Eğitim ve Staj” ile ilgili Topluluk Programlarına katılımına dair 3/2000 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı |
| 13 Ekim 2000 | Romanya’nın “Gençlik Programı’na katılımına dair 4/2000 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı |
| 17 Ekim 2000 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık kuran Avrupa Anlaşmasında yer alan bazı tarım ürünlerine uygulanacak Topluluk tarife kotalarının yeniden düzenlenmesi hakkında 2435/2000/EC sayılı Konsey Tüzüğü |
| 8 Kasım 2000 | Üçüncü Romanya İlerleme Raporu {COM(2000)7010} |
| 2001 | Güncelleştirilmiş Ulusal Program (2001-2004) |
| 22 Mart 2001 | Romanya ve AT’nin çeşitli şarapların aralarındaki ticaretine uygulayacakları tercihli ticaret hakkındaki Anlaşma (Mektup teatisi) |
| 10 Nisan 2001 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık kuran Avrupa Anlaşmasının devlet yardımlarına ilişkin 64’üncü maddesinin uygulama kuralları hakkında 4/2001 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı (2001/390/EC) |
| 15 Mayıs 2001 | Romanya’nın 2001-2006 yılları arasında “Sokrates II ve Gençlik Programlarına katılımına dair 5/2001 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı (2001/623/EC) |
| 18 Haziran | Romanya’nın Avrupa Çevre Ajansına katılımına dair AT ile Romanya arasındaki Anlaşma |
| 17 Ekim 2001 | Romanya’nın “Kültür 2000 Programı’na katılımına dair 6/2001 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı (2001/802/EC) |
| 13 Kasım 2001 | Dördüncü Romanya İlerleme Raporu {SEC(2001)1753} |
| 18 Şubat 2002 | Romanya’nın Topluluk programlarına katılımının genel koşulları hakkında 1/2002 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı (2002/257/EC) |
| 14 Mayıs 2002 | Romanya’nın “Fiscalis Programı’na katılımına dair 2/2002 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı (2002/814/EC) |
| 1 Haziran 2002 | 28 Haziran 2001 tarihinde imzalanan AT-Romanya Transit Kara Taşımacılığı Anlaşmasının yürürlüğe girişi |
| 20 Haziran 2002 | 1 Temmuz-31 Aralık 2002 tarihleri arasında, çeşitli demir çelik ürünlerinin Romanya’dan AT’na ihracına dair 1499/2002/EC sayılı Konsey Tüzüğü. |
| 21 Haziran 2002 | 1 Temmuz-31 Aralık 2002 tarihleri arasında, çeşitli demir çelik ürünlerinin Romanya’dan AT’na ihracına dair 3/2002 sayılı Romanya-AT Ortaklık Konseyi Kararı (2002/665/EC ) |
| 31 Temmuz 2002 | Katılım öncesi dönemde, tarım ve kırsal kalkınma konularında Romanya’daki ajanslara yapılacak yardımlara dair 2002/638/EC sayılı Komisyon Kararı |
| 9 Ekim 2002 | Beşinci Romanya İlerleme Raporu {SEC(2002)1409} |
| 13 Ekim 2002 | Komisyon tarafından Romanya (ve Bulgaristan) için hazırlanan Yol Haritası |
| 19 Aralık 2002 | Romanya ve AT arasında bir ortaklık kuran Avrupa Anlaşmasının ticari hükümlerini (karşılıklı tarım tavizleri) tadil eden Protokol (2003/18/EC sayılı Konsey Kararı ) |
| 28 Mart 2003 | 2003/18/EC sayılı Konsey Kararının uygulanmasına ilişkin ve 2809/2000/EC sayılı Komisyon Tüzüğünü tadil eden, Romanya çıkışlı bazı tahıl ürünlerine ait tarife kotalarına dair 573/2003/EC sayılı Komisyon Tüzüğü |
| 19 Mayıs 2003 | Romanya Katılım Ortaklığı Belgesi (2003/397/EC sayılı Konsey Kararı ) |
| 5 Kasım 2003 | Altıncı Romanya İlerleme Raporu {SEC(2003)1211} |
| 24 Şubat 2004 | Avrupa Komisyonu İnsan Hakları, Dış İşleri ve Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası Komitesi Romanya Raporu |
| 6 Ekim 2004 | Yedinci Romanya İlerleme Raporu {SEC(2004)1200} |
| 22 Şubat 2005 | Romanya’nın (ve Bulgaristan) AB’ye katılımına dair Komisyon görüşü {COM(2005)55} |
| 14 Nisan 2005 | Avrupa Anlaşmasının 2 numaralı ekinin 9(4)’üncü maddesinde, Romen Demir-Çelik Sanayinin Yeniden Yapılandırılması amacıyla öngörülen sürenin uzatılmasına dair Komisyon Önerisi {COM(2005)140} |
| 18/25 Nisan 2005 | AB’nin son genişlemesini dikkate alınması amacıyla, Romanya (ve Bulgaristan) Avrupa Anlaşmasına bir Protokol eklenmesine dair Konsey Kararı |
| 9 Kasım 2005Romanya için | Romanya için 2005 Yılı Kapsamlı İzleme Raporu |
| 1 Ocak 2007 | Romanya’nın Avrupa Birliği’ne Kabulü |
Romanya’nın AB Programlarına ve Ajanslarına Katılımı
Romanya’nın, 1998-2001 döneminde, her bir Topluluk programına katılımı ile ilgili olarak ayrı ayrı Ortaklık Konseyi Kararı alınmıştır. Bu çerçevede, Ortaklık Konseyinin,
- 17 Ekim 2001 tarih ve 6/2001 sayılı Kararıyla “Kültür 2000 Programı”na ,
- 15 Mayıs 2001 tarih ve 5/2001 sayılı Kararıyla “Socrates II ve Gençlik Programları”na,
- 13 Ekim 2000 tarih ve 4/2000 sayılı Kararıyla “Gençlik Programı”na ve
- 29 Eylül 2000 tarih ve 3/2000 sayılı Kararıyla “Eğitim ve Staj” programlarına Romanya’nın katılımı sağlanmıştır.
Ayrıca, Romanya’nın Avrupa Çevre Ajansına katılımına dair AT ile Romanya arasındaki Anlaşma 18 Haziran 2001 tarihinde imzalanmıştır.
Ancak, Topluluk 2001 yılı ertesinde, aday ülkelerin Topluluk programlarına katılımlarına dair, ayrı ayrı tek çerçeve kararı alınmasını benimsemiş ve bu çerçevede, 18.02.2002 tarih ve 1/2002 sayılı Romanya-AB Ortaklık Konseyi Kararı ile Topluluk ile Romanya arasında tek çerçeve kararı alınmıştır.
